หลักสูตรอบรมเชิงปฏิบัติการประจำปี

โครงการอบรมเชิงปฏิบัติการเตรียมตัวอย่าง Bacteriophage สู่การวิเคราะห์ระดับนาโนด้วย TEM


Card image cap

1. หลักการและเหตุผล
         Bacteriophage หรือไวรัสที่สามารถติดเชื้อแบคทีเรีย เป็นองค์ประกอบทางชีวภาพที่มีความสำคัญต่อการศึกษาวิจัยด้านจุลชีววิทยา ชีววิทยาโมเลกุล เทคโนโลยีชีวภาพ การแพทย์ และการประยุกต์ใช้ด้านการควบคุมจุลินทรีย์ ปัจจุบันมีการนำ Bacteriophage มาใช้ในการศึกษาวิจัยอย่างแพร่หลาย ทั้งในด้านการศึกษาลักษณะทางสัณฐานวิทยา การจำแนกชนิด การศึกษากลไกการติดเชื้อ ตลอดจนการประยุกต์ใช้เป็นทางเลือกในการควบคุมแบคทีเรีย ดังนั้น การศึกษาลักษณะและโครงสร้างของ Bacteriophage จึงเป็นข้อมูลสำคัญที่ช่วยสนับสนุนการวิจัยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนแบบส่องผ่าน (Transmission Electron Microscope; TEM) เป็นเครื่องมือที่มีความสามารถในการศึกษารายละเอียดโครงสร้างของตัวอย่างในระดับนาโนเมตร จึงเหมาะสำหรับการตรวจสอบลักษณะทางสัณฐานวิทยาของ Bacteriophage เช่น รูปร่างของหัว (capsid) หาง (tail) และองค์ประกอบโครงสร้างต่าง ๆ ซึ่งเป็นข้อมูลที่มีประโยชน์ต่อการศึกษาวิจัยและการจำแนกลักษณะของ Bacteriophage อย่างไรก็ตาม การวิเคราะห์ด้วย TEM จำเป็นต้องอาศัยขั้นตอนการเตรียมตัวอย่างที่เหมาะสม เนื่องจากตัวอย่าง Bacteriophage มีขนาดเล็กและมีโครงสร้างที่ละเอียดอ่อน หากกระบวนการเตรียมตัวอย่างไม่เหมาะสม อาจส่งผลต่อการกระจายตัวของอนุภาค การคงสภาพของโครงสร้าง และคุณภาพของภาพที่ได้จากการวิเคราะห์ จากการให้บริการ TEM ที่ผ่านมาสำหรับศึกษา Bacteriophage ของผู้ใช้บริการอาจมีความแตกต่างกันในด้านประสบการณ์และทักษะในการเตรียมตัวอย่าง ส่งผลให้การเตรียมตัวอย่างก่อนนำมาวิเคราะห์อาจใช้เวลานาน หรือได้ตัวอย่างที่มีคุณภาพไม่เหมาะสมต่อการวิเคราะห์ด้วย TEM ดังนั้น การถ่ายทอดความรู้และเทคนิคปฏิบัติในขั้นตอนการเตรียมตัวอย่างอย่างถูกต้องจึงมีความสำคัญต่อการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้เครื่องมือ ลดการเตรียมตัวอย่างซ้ำ และช่วยให้ผู้ใช้บริการสามารถเตรียมตัวอย่างได้อย่างเหมาะสมกับลักษณะของงานวิจัย
         สำนักเครื่องมือวิทยาศาสตร์และการทดสอบจึงมีแนวคิดจัด โครงการอบรมการเตรียมตัวอย่าง Bacteriophage สำหรับการวิเคราะห์ด้วยเครื่อง TEM เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้และประสบการณ์ด้านการเตรียมตัวอย่างให้แก่นักวิจัยและอาจารย์ โดยมุ่งเน้นทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ ตั้งแต่หลักการของ TEM การเตรียมและการทำให้ตัวอย่างมีความเหมาะสมต่อการวิเคราะห์ ขั้นตอนการเตรียมตัวอย่างบนกริด การย้อมตัวอย่างด้วยสารที่เหมาะสมก่อนนำเข้าสู่เครื่อง TEM


2. วัตถุประสงค์
2.1 เพื่อให้ผู้เข้ารับการอบรมมีความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับหลักการของกล้อง TEM และหลักการเตรียมตัวอย่าง Bacteriophage สำหรับการวิเคราะห์ด้วย TEM
2.2 เพื่อพัฒนาทักษะของผู้เข้ารับการอบรมในการเตรียมตัวอย่าง Bacteriophage สำหรับการวิเคราะห์ด้วย TEM ได้อย่างถูกต้อง 
2.3 เพื่อส่งเสริมให้นักวิจัยและอาจารย์สามารถนำความรู้และทักษะที่ได้รับไปประยุกต์ใช้ในการเตรียมและศึกษาลักษณะทางสัณฐานวิทยาของ Bacteriophage ในงานวิจัยได้อย่างมีประสิทธิภาพ 


3. รูปแบบการอบรม    บรรยายและฝึกปฏิบัติ


4. หลักสูตรการอบรม
    4.1. ภาคบรรยาย (ทฤษฎี) 
            4.1.1 หลักการของกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนแบบส่องผ่าน (TEM)
                  - หลักการทำงานของ TEM
                  - องค์ประกอบและหน้าที่ของส่วนประกอบที่สำคัญ
                 - ปัจจัยที่มีผลต่อคุณภาพของภาพถ่ายจากเครื่อง TEM
            4.1.2 บรรยายความรู้พื้นฐาน เกี่ยวกับ Bacteriophage
                  - ความรู้พื้นฐานและความสำคัญเกี่ยวกับ Bacteriophage
                  - โครงสร้างและองค์ประกอบของ Bacteriophage
                  - การประยุกต์ใช้ Bacteriophage ในงานวิจัย
            4.1.3 หลักการเตรียมตัวอย่าง Bacteriophage สำหรับ TEM
                - หลักการเตรียมตัวอย่างทางชีวภาพสำหรับ TEM
                - ปัจจัยที่มีผลต่อการกระจายตัวและการคงสภาพของ Bacteriophage
                - การเตรียมตัวอย่างแบบ Negative staining โดยใช้ Uranyl acetate เป็นสารย้อม 
                - การเตรียมตัวอย่างแบบ Epoxy resin embedding
                - หลักการเตรียมตัวอย่างสำหรับการตัด Thin section
                - หลักการทำงานของ Ultramicrotome

    4.2 ภาคปฏิบัติ 
        4.2.1 การเตรียมตัวอย่าง Bacteriophage แบบ Negative staining
        4.2.2 การเตรียมตัวอย่างแบบ Epoxy resin embedding
        4.2.3 การตัด Thin section ด้วย Ultramicrotome
        4.2.4 การวิเคราะห์และเปรียบเทียบเทคนิค Negative staining และ Epoxy resin embedding


5. คุณสมบัติและจำนวนผู้เข้ารับการอบรม
นักศึกษา นักวิจัยและอาจารย์ จำนวน 10 คน (ขั้นต่ำ 5 คน)


6. กำหนดวันฝึกอบรมและสถานที่ฝึกอบรม
    วันที่ 1-2 กรกฎาคม 2570 เวลา 08:30 - 16:30 น. ณ สำนักเครื่องมือวิทยาศาสตร์และการทดสอบ  มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ 


ผู้สมัครจะชำระค่าลงทะเบียนอบรมได้เมื่อมีการส่ง E-mail แจ้งเตือนให้ชำระเงินได้เท่านั้น !!!!!